facebook

youtube

Χρήστος Θ. Θανασάς MD, MSc, FEBOT
Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Η αρθροπλαστική γόνατος είναι μια επιτυχημένη επέμβαση για τους περισσότερους ασθενείς που πάσχουν από μέτρια ή σοβαρή αρθρίτιδα. Συνίσταται στην αντικατάσταση των φθαρμένων αρθρικών επιφανειών από συνθετικές μεταλλικές επιφάνειες και ένα πλαστικό ενδιάμεσο στρώμα (πολυαιθυλένιο) που μειώνει την τριβή και διευκολύνει την κίνηση.Αρθροπλαστική γόνατος

Πως μπορεί να έχουμε τη μέγιστη δυνατή επιτυχία στην επέμβαση αυτή;

Πρέπει να γίνεται:

  1. Επιλογή των ασθενών που είναι κατάλληλοι για την επέμβαση: Ασθενείς με μέτρια/σοβαρή αρθρίτιδα όπου έχει αποτύχει η συντηρητική αγωγή. Ενημέρωση του ασθενούς για τα προσδοκώμενα οφέλη και τους κινδύνους. Έλεγχος σωματικού βάρους
  2. Μεγιστοποίηση της περιεγχειρητικής φροντίδας: Προεγχειρητικός έλεγχος και σχεδιασμός. Σύγχρονες, λιγότερο επεμβατικές τεχνικές. Περιορισμός της απώλειας αίματος. Σημαντικός περιορισμός του πόνου. Γρήγορη κινητοποίηση και αποκατάσταση

Πότε πρέπει κάποιος να χειρουργηθεί;

Δεν υπάρχει απολύτως σαφές σημείο που να το ορίζει αυτό. Γενικά όμως η επέμβαση αυτή προτείνεται όταν ο πόνος είναι μη ελεγχόμενος και η λειτουργικότητα σοβαρά επηρεασμένη. Θα πρέπει να έχει προηγηθεί κάθε προσπάθεια συντηρητικής αγωγής (φαρμακευτική αγωγή, ενδαρθρικές ενέσεις, έλεγχος σωματικού βάρους, ενδυνάμωση των μυών).

Όταν κάποιος δεν αντέχει πια τους πόνους, αναγκάζεται να κρατήσει μπαστούνι ή αν δεν μπορεί πια να εκτελέσει τις καθημερινές δραστηριότητες του (π.χ αγορές, οδήγηση, περπάτημα) τότε η αρθροπλαστική προσφέρει μια αξιόπιστη λύση.

Σημαντικό επίσης είναι να μην αφεθεί το γόνατο να εμφανίσει σοβαρή παραμόρφωση (στράβωμα) ή σοβαρή μείωση του εύρους κίνησης (να μην ανοιγοκλείνει καλά) διότι έτσι περιορίζεται κάπως η επιτυχία της επέμβασης. Έτσι η απόφαση για χειρουργική επέμβαση πρέπει να λαμβάνεται σε μέτρια/σοβαρή αρθρίτιδα και να μην αφήνεται η νόσος να δημιουργήσει σοβαρές παραμορφώσεις. Τέλος είναι καλύτερα να γίνεται έγκαιρα ώστε πρώτον να είναι ο ασθενής σε καλύτερη γενική υγεία όταν γίνει η επέμβαση (η αύξηση της ηλικίας αυξάνει τους κινδύνους) και δεύτερον να αποφύγει μια μακροχρόνια αναμονή για χειρουργείο που θα υποβαθμίσει την ποιότητα της ζωής του.

Τι γίνεται στην επέμβαση;

Στην Αρθροπλαστική Γόνατος αφαιρούνται οι φθαρμένες αρθρικές επιφάνειες της κνήμης, του μηρού (ίσως και της επιγονατίδας) και τοποθετούνται στη θέση τους ειδικά συνθετικά υλικά ώστε να δημιουργηθεί μία νέα άρθρωση με τεχνητή επιφάνεια. Τα υλικά αυτά είναι βιοσυμβατά μέταλλα όπως το χρώμιο και το κοβάλτιο καθώς και ένα ειδικό ανθεκτικό πλαστικό το πολυαιθελένιο.

Ποια η επιτυχία της επέμβασης;

Το ποσοστό ικανοποίησης των ασθενών από την ολική αρθροπλαστική γόνατος είναι υψηλό: 80%-90%. Αυτό όμως σημαίνει πως περίπου σε ένα 15% των ασθενών η επιτυχία είναι μικρή ή καθόλου. Οι αιτίες μη ικανοποίησης είναι συχνά κάποια επιπλοκή της επέμβασης, η μη σωστή επιλογή του ασθενούς ενώ μερικές φορές δεν μπορεί να εντοπισθεί συγκεκριμένη αιτία για τις εμμένουσες ενοχλήσεις κάποιων ασθενών !

Πότε η πιθανότητες επιτυχίας είναι μεγαλύτερες;

  • Όταν έχει εξαντληθεί η συντηρητική αγωγή
  • Όταν ακτινολογικά διαπιστούται προχωρημένη αρθρίτιδα
  • Όταν έχει αποκλειστεί η συμμετοχή του ισχίου και της σπονδυλικής στήλης στα ενοχλήματα
  • Ελαφρώς καλύτερα αποτελέσματα στους άντρες σε σχέση με τις γυναίκες
  • Σε μικρότερο σωματικό βάρος σε σχέση με το μεγαλύτερο
  • Όταν υπάρχει απουσία συνυπαρχόντων προβλημάτων υγείας (π.χ αρρύθμιστος διαβήτης, κάπνισμα, καρδιοαναπνευστικά νοσήματα, νεφρική δυσλειτουργία, κατάθλιψη, άνοια)
  • Όταν έχουν συζητηθεί με τον ασθενή η διαδικασία, τα προσδοκώμενα οφέλη και οι κίνδυνοι.

Ποια τα οφέλη της ολικής Αρθροπλαστικής Γόνατος;

Στόχος της επέμβασης είναι η βελτίωση του πόνου και των άλλων ενοχλημάτων (π.χ αστάθειας) και η αύξηση του επιπέδου λειτουργικότητας. Να μπορεί δηλαδή να λειτουργεί καλύτερα το γόνατο και ο ασθενής να είναι ικανός να εκτελεί καλύτερα την καθημερινότητά του (π.χ σκαλοπάτια, φροντίδα σπιτιού, αγορές, οδήγηση, αναψυχή)

Πόσο χρόνο ζωής έχει η αρθροπλαστική του γόνατος;

Πρέπει να γίνει κατανοητό πως η «επιβίωση» της αρθροπλαστικής δεν έχει σαφή ημερομηνία λήξης όπως ίσως νομίζουν οι ασθενείς. Η διάρκεια ζωής της εξαρτάται από παράγοντες όπως: Ποιότητα των υλικών (που είναι βελτιούμενη), καλή χειρουργική τεχνική, βάρος σώματος ασθενούς, δραστηριότητα ασθενούς (όσο βαρύτερη δραστηριότητα τόσο πιο πιθανό να «χαλάσει» η αρθροπλαστική), η ηλικία (όσο νεαρότερος τόσο πιθανότερο στο μέλλον να χρειαστεί επανεπέμβαση για δεύτερη αρθροπλαστική).

Η πάροδος του χρόνου προκαλεί : α) φθορά στο πλαστικό (πολυαιθυλένιο) μέρος της άρθρωσης και β) χαλάρωση της στήριξης μεταξύ των μετάλλων και του πέριξ οστού. Η χρήση την τελευταία δεκαπενατετία πλαστικού αυξημένης αντοχής έχει επιμηκύνει το χρόνο ζωής της αρθροπλαστικής. Το 87% των ασθενών αναμένεται να ξεπεράσουν τα 15 χρόνια και το 70% τα είκοσι χρόνια. Παρόλα αυτά όμως στο 5%-10% των ασθενών θα εμφανιστούν προβλήματα μέσα στα πρώτα έτη.

Τι γίνεται όταν η αρθροπλαστική πάψει να λειτουργεί σωστά;

Προκαλείται πόνος και το γόνατο δε λειτουργεί καλά. Μπορεί επίσης να υπάρχει αίσθημα αστάθειας. Αν συμβεί αυτό υπάρχουν δύο επιλογές: είτε αποδεχόμαστε τα ενοχλήματα και συνεχίζουμε τη ζωή μας έτσι (συνήθως αυτό αφορά πολύ μεγάλες ηλικίες) είτε γίνεται μια νέα επέμβαση όπου αφαιρείται η παλιά αρθροπλαστική και τοποθετείται καινούργια (Revision).

Τι πρέπει να ξέρει και να περιμένει κανείς για την επέμβαση αυτή;

  • Ο προεγχειρητικός έλεγχος (εξετάσεις αίματος, αναισθησιολογική και καρδιολογική εκτίμηση και ό,τι άλλο απαιτηθεί) ολοκληρώνεται λίγες μέρες πριν την επέμβαση
  • Συνήθως ο ασθενής εισέρχεται στο νοσοκομείο το πρωινό της ημέρας της επέμβασης
  • Λαμβάνει επισκληρίδιο, ραχιαία ή γενική αναισθησία αναλόγως των προβλημάτων υγείας του και σε συνεννόηση με τον αναισθησιολόγο
  • Στην επέμβαση γίνεται μια τομή στην πρόσθια επιφάνεια του γόνατος
  • Ο χρόνος της επέμβασης είναι κατά μ.ο ενενήντα λεπτά (1-2 ώρες)
  • Μετά την επέμβαση ίσως ο ασθενής να έχει μία συσκευή παροχέτευση αίματος από το γόνατο( ένα σωληνάκι και μπουκαλάκι συλλογής)
  • Με την σύγχρονη φροντίδα η αιμορραγία και η ανάγκη μετάγγισης αίματος έχει δραστικά περιοριστεί (πιθανότητα μετάγγισης γύρω στο 10%)
  • Για τη βάδιση θα χρησιμοποιηθούν πατερίτσες, πατερίτσες αγκώνα ή περιπατητήρας αναλόγως με τις φυσικές δυνάμεις του ασθενούς
  • Στόχος μας είναι ο ασθενής να περπατήσει λίγες ώρες μετά την επέμβαση και σε δύο ημέρες να επιστρέψει στο σπίτι του

Υπάρχει πολύς πόνος μετά την επέμβαση;

H ελαχιστοποίηση του πόνου πρέπει να είναι βασικό μέλημα της ιατρικής και νοσηλευτικής φροντίδας. Βοηθά τον ασθενή να μη βιώσει σοβαρά ενοχλήματα μετά το χειρουργείο και συγχρόνως του επιτρέπει γρηγορότερη ανάρρωση. Ο έλεγχος του πόνου γίνεται με σύγχρονες τεχνικές αποκλεισμού των αισθητικών νεύρων συνήθως με τη βοήθεια υπερηχογράφου. Με τη φροντίδα αυτή η μεγάλη πλειοψηφία των ασθενών δεν θα αισθανθεί σοβαρό πόνο μετά την επέμβαση. Για ένα διάστημα μερικών εβδομάδων ο ασθενής θα λαμβάνει απλά παυσίπονα σύμφωνα με τις οδηγίες του ιατρού.

Πότε θα είναι κάποιος καλά μετά την επέμβαση;

Το γόνατο παραμένει δεμένο με επίδεσμο ή αυτοκόλλητη γάζα και απαιτεί προστασία από το να βραχεί. Ίσως απαιτηθεί αλλαγή της γάζας μέχρι την κοπή των ραμμάτων. Τα ράμματα αφαιρούνται μετά από 2 εβδομάδες και κατόπιν το γόνατο μπορεί να πλυθεί όπως το υπόλοιπο σώμα. Αμέσως μετά μπορεί ο ασθενής να κολυμπήσει αν το επιθυμεί. Θα συσταθεί αντιθρομβωτική αγωγή με ενέσεις ή δισκία για ένα μήνα. Ίσως γίνει σύσταση για χρήση ειδικών αντιθρομβωτικών καλτσών για λίγες εβδομάδες.

Θα χρειαστούν βοηθήματα βάδισης ( π.χ πατερίτσες) για 2-3 εβδομάδες. Οι ασθενείς μπορούν να οδηγήσουν μόλις αποκτήσουν καλό εύρος κίνησης του γόνατος (λίγες εβδομάδες). Ένα απλό πρόγραμμα ασκήσεων είναι απαραίτητο προκειμένου το γόνατο να αποκτήσει πλήρη κίνηση ( τέντωμα –λύγισμα) και να αρχίσει να δυναμώνει. Τυπικό πρόγραμμα φυσικοθεραπείας συνήθως δε χρειάζεται αφού οι περισσότεροι ασθενείς μπορούν να τα καταφέρουν μόνοι τους. Αν όμως υπάρξει δυσκολία στην εκτέλεση των ασκήσεων ή καθυστέρηση στην ανάρρωση πιθανώς να παραπεμφθούν σε φυσικοθεραπευτή. Μπορούν να επιστρέψουν σε εργασία γραφείου σε 2-3 εβδομάδες. Για απαιτητικές εργασίες συνήθως χρειάζονται 3 μήνες ή περισσότερο.

Όλοι οι χρόνοι που αναφέρονται παραπάνω αφορούν το μέσο όρο (κάποιοι ασθενείς θα χρειαστούν λιγότερο και κάποιοι περισσότερο χρόνο). Η εμφάνιση κάποιας επιπλοκής θα καθυστερήσει την αποκατάσταση.

Μπορεί κάποιος με Ολική Αρθροπλαστική να έχει αθλητική δραστηριότητα;

Η ήπια αθλητική δραστηριότητα είναι επιθυμητή . Επιτρέπεται κολύμπι, ποδήλατο, ασκήσεις στο γυμναστήριο κ.α. Τρέξιμο και αθλήματα που απαιτούν τρέξιμο πρέπει να γίνονται με επιφύλαξη και μετά τη συμβουλή του ιατρού. (Στην περίπτωση της Μονοδιαμερισματικής Αρθροπλαστικής υπάρχει δυνατότητα για πιο έντονη αθλητική δραστηριότητα π.χ τένις).

Ποιοι οι κίνδυνοι;

Υπάρχουν οι γενικοί κίνδυνοι της αναισθησίας και οι κίνδυνοι που σχετίζονται με την επέμβαση όπως:

Θρόμβωση των φλεβών και πνευμονική εμβολή (0,5% και 0.25% αντίστοιχα). Μικροβιακή φλεγμονή (1%). Δυσκαμψία. Αλγοσυστροφία (εμμένων πρήξιμο, πόνος και δυσκαμψία). Αστάθεια γόνατος. Αντίδραση στα υλικά (ενοχλήσεις, φλεγμονή). Εμμένων πόνος, μερικές φορές χωρίς σαφή αιτία (10%-15%). Πρώιμη χαλάρωση υλικών. Περιπροσθετικό κάταγμα ( δηλ.να σπάσει κάποιο οστό πάνω ή κάτω από την αρθροπλαστική μετά από κάποιο ατύχημα) . Αιμορραγία (σπάνιο). Νευρική βλάβη (σπάνιο). Ανάγκη επανεπέμβασης για κάποιον από τους παραπάνω λόγους .

Οι κίνδυνοι αυτοί περιορίζονται με την κατάλληλη προεγχειρητική, διεγχειρητική και μετεγχειρητική φροντίδα που σημαίνει: Έλεγχος υγείας προ της επέμβασης, χορήγηση προληπτικά φαρμάκων, προσεκτική χειρουργική τεχνική, συνεργασία του ασθενούς σύμφωνα με τις οδηγίες του ιατρού.

Παρότι οι πιθανότητες των επιπλοκών είναι μικρές και λαμβάνεται κάθε προφύλαξη, ο ασθενής πρέπει να ξέρει πως οι κίνδυνοι δεν μπορεί να μηδενιστούν. Όπως σε όλες τις επεμβάσεις ο ιατρός και ο ασθενής ζυγίζουν τους κινδύνους σε σχέση με τα προσδοκώμενα οφέλη.

Τι είναι η Ελάχιστη Επεμβατικότητα (Minimally Invasive Surgery) και το πρόγραμμα Ταχείας Αποκατάστασης (Rapid Recovery);

Η αρθροπλαστική του γόνατος γίνεται τα τελευταία έτη με τρόπο ώστε να μειωθούν οι επιπλοκές και να αναρρώσει γρηγορότερα ο ασθενής. Αυτό σημαίνει:

  • Χειρουργική τεχνική Minimally Invasive που τραυματίζει λιγότερο το γόνατο ( μικρότερη τομή, διατήρηση ακέραιων τενόντων και μυών)
  • Έλεγχος της αιμορραγίας με ειδική αγωγή
  • Έλεγχος του πόνου με ειδικές ενέσεις και φάρμακα
  • Γρήγορη κινητοποίηση του ασθενούς

Όλα τα προηγούμενα είναι ενταγμένα σε ένα πρόγραμμα (Rapid Recovery) ώστε ο ασθενής να περπατά την ημέρα της επέμβασης και να παραμένει μόνο δύο ημέρες στο νοσοκομείο ενώ συγχρόνως μειώνονται οι επιπλοκές όπως οι θρόμβωση και η μικροβιακή φλεγμονή.

Αρθροπλαστική γόνατος minimally invasive

signs